سبک زندگی

عشق و ازدواج

عشق و ازدواج

عشق ، جاذبه‌اي غيرمرئي و پديده‌اي رازآلود است كه مهم‌ترين نقش را در تحرك، قوام و دوام عالم ايفا مي‌نمايد. اهميت و نقش تعيين كننده‌ي عشق در هستي، حكماي الهي را بر آن داشته است تا با ژرف‌نگري در مقوله‌ي عشق و تفكيك اقسام و تعيين مراتب آن و ... ، بحثي اساسي را به اين مهم اختصاص دهند. نوشتار حاضر به منظور تبيين اجمالي مقوله‌ي عشق، پس از ورود به مباحث معناشناختي عشق، ذكر اقسام و مراتب آن، به مباحثي از قبيل رابطه‌ي عشق مجازي با عشق حقيقي، اختيار و تكليف در محدوده‌ي عشق مجازي، تكليف عاشق در فراق و وصال، علت و علاج عاشق و ... مي‌پردازد و سرانجام با رويكردي اجمالي به بحث «عشق و ازدواج»، نقش عشق را به عنوان «زمينه» و نيز «پيامد» ازدواج بيان مي‌دارد و به مهم‌ترين تدابير شريعت در جهت تحكيم عشق پس از ازدواج اشاره مي‌نمايد.

ازدواج و خانواده يكي از مهم‌ترين پديده‌هاي فردي و اجتماعي و از اصلي‌‌ترين خاستگاه‌هاي سعادت افراد و جوامع بشري است. مهم‌ترين ركن در ساختارهاي موجود در خانواده، عشق و محبت است و نوع كاركرد، پويايي، توسعه و تحكيم همه جانبه آن، مبتني بر وجود اين عامل توانمند و تأثيرگذار مي‌باشد. عشق و محبت، هم در تشكيل اصل بنيان خانواده و هم در دوام، قوام، كم و كيف و معنابخشي به آن، اصلي‌‌ترين نقش را بر عهده دارد. چهار علت اصلي ايجادي، يعني علت فاعلي، غايي، صوري و مادي در بنياد خانواده، عشق و محبت است و اگر تأثير و نقش عشق و محبت در قالب يكي از علل اربعه، كاهش يافته يا معدوم شود، حدوث و بقا و كاركرد ازدواج و خانواده به همان ميزان آسيب مي‌پذيرد.

در اين مقاله سعي شده است كه گام‌هايي براي رفع برخي ابهام‌هايي كه در حوزه‌ي دوسويگي و ارتباط عشق و ازدواج وجود دارد، برداشته شود. براي تحقيق اين منظور، ضمن بيان معنا، منشأ، اقسام و مراتب عشق و تفاوت آن با محبت، به تبيين اجمالي عوامل ايجاد محبت پرداخته شده است و آن‌گاه پس از بيان اصلي‌‌ترين عوامل ايجاد محبت، يعني كفوّيت و رعايت حقوق متقابل در نهاد خانواده و قرار دادن هر يك از مرد و زن در نقش‌هاي اصلي خود، بر اين مطلب تأكيد گرديده است كه ازدواج‌هايي كه در پي عشق‌هاي گذرا حاصل مي‌شوند، نمي‌توانند از عشق به عنوان يك عامل تداوم‌بخش استفاده كنند؛ بلكه براي پايداري عشق در ازدواج بايد از ساير عواملي كه سبب اقامه و طراوت عشق و محبت مي‌شوند، نيز استفاده كرد. البته انگاره‌ها و اسطوره‌هاي حاكم بر سازوكار انديشه در هر عصر، تصاوير متبايني را درباره حقيقت عشق و ازدواج ارايه مي‌دهد؛ در اين ميان آن‌چه مهم و تعيين كننده است، توجه به نظريات ديني و مناسبات آن است.

عشق در ساحت معناشناختي

حكماي الهيه، عشـق مطلق را در همـه جهان هسـتي جـاري و سـاري مي‌دانند (ملاصدرا، بي‌تا:ج7، ص156). عشق در ديدگاه عرفاني و حكمي، عامل پيدايش آفرينش است. عشق حق به جمال خويش، عامل پيدايش جهان است و فيوضات عشق مطلق، همانند افاضات وجود مطلق در تمامي ذرات كائنات ساري و جاري است. هر علتي نسبت به معلول حقيقي خود عشق دارد و هر موجودي نيز عاشق ذات و كمالات خويشتن است و معشوق حقيقي، همان سر سلسله‌ي حلقه‌هاي علّي و معلولي جهان، يعني ذات مقدس حق است (همان: ص158) و ساير مراتب عشق نيز در طبقات هستي جريان دارد؛ يعني الفاظ، مرقات‌ها و نردبان‌هايي هستند براي رسيدن به روح معناي كلمات؛ با اين چشم‌انداز وسيع نيز، عشق از معناي عرفي خود فراتر مي‌رود و در هر عالمي، معنايي متناسب با ساختار مقتضيات آن عالم به خود مي‌گيرد. بنابراين، با اين نگاه وسيع، مي‌توان جذبه‌ها و كشش‌هايي را كه در بين ذرات كائنات وجود دارد، از جمله پرتوهاي عشق دانست. پس عشق ساري در كائنات، هم سبب قوام عالم بي‌نهايت بزرگ كهكشان‌ها و هم سبب تقوم و پايداري جهان بي‌نهايت كوچك اتم‌هاست و مظاهر خلقت و بدايع طبيعت همه در تسخير عشق‌اند و كشش و پيوند اجزا و اضداد نيز از جلوات عشق است.

تا قرن پنجم هجري، صوفيه بيشتر واژه محبت را استعمال مي‌كردند؛ ولي پس از آن استعمال كلمه «عشق» در آثار منثور و منظوم اُدبا و عرفا و حتي زبان‌هاي ساير رشته‌هاي علمي، متداول‌تر گرديد. در معارف اسلامي نيز، لغت «عشق» مورد استعمالي دارد؛ ولكن دقت در اين موارد نشان مي‌دهد كه اين كلمه و مشتقات آن نسبت به كلمه محبت و اشتقاقات آن در قرآن و در روايات استعمال بسيار كمتري دارد.

مراتب عشق

«عشق» مقوله‌اي مشكك و داراي مراتب است. ابن سينا در رساله‌ي عشقيه‌ي خود در اين‌باره مطالب مبسوطي را بيان كرده است. ادبا و اهل ذوق نيز مراتبي را در مقوله‌ي عشق مطرح نموده‌‌اند؛ ترتيب مراتب عشق از نظر ادبا و اهل ذوق بدين صورت است:

«نام نخستين مرتبه «هوي» است و پس از آن «علاقه» است كه عبارت از محبتي مي‌باشد كه ملازم و غيرمنفك از قلب عاشق است و مرتبه‌ي سوم را «كلف» ناميده‌اند و مقصود از آن شدت محبت است و مرتبه‌ي چهارم «عشق» است و آن زايد بر مقدار حبّ است و پنجم «شعف» است كه آن عبارت از احراق قلب به واسطه‌ي ازدياد محبت مي‌باشد و مرتبه‌ي ششم «شغف» است؛ يعني محبت چنان ازدياد پيدا مي‌كند كه به غلاف قلب مي‌رسد و هفتم «جوي» است كه عبارت از محبت باطني عميق به محبوب است و هشتم «تيم» است كه محبت عاشق در اين مرتبه به جايي مي‌رسد كه از معشوق ظاهري دوري گزيده و طالب ديدار معشوق حقيقي مي‌شود و مرتبه نهم را «تبل» مي‌نامند و آن وقتي است كه عاشق از شدت عشق، مريض و بيمار مي‌شود و ناتوان مي‌گردد و مرتبه دهم را «تدليه» مي‌گويند؛ در اين مرحله عقل عاشق زايل مي‌گردد؛ مرتبه يازدهم را «هَيوم» مي‌نامند و اين آخرين مرتبه‌ي عشق است و عاشق در اين حالت در معشوق فاني مي‌شود و غير از او كسي را نمي‌بيند» (ابن سينا، 1360: ص110).

اقسام عشق

عشق علاوه بر مراتب، داراي اقسامي نيز مي‌باشد. عشق را مي‌توان از يك چشم‌انداز به سه نوع تقسيم‌بندي نمود كه هر يك از اين انواع داراي حکم ارزشي خاصي است:

  • 1- عشق مجازي نامعقول : منشاء اين عشق شهوت است و مستند به خودخواهي‌هاي متنوع مي‌باشد و معمولاً سبب انحراف و ناهنجاري‌هاي روحي و اجتماعي است.
  • 2- عشق مجازي معقول : منشاء آن محبت شديد و گرايش حياتي به کمال و جمال و خيرات عاليه است.
  • 3- عشق حقيقي : منشاء آن عشق به کمال و جمال مطلق است و متعلق آن خداوند مي‌باشد و عالي‌‌ترين درجه‌ي کمال براي انسان، حصول همين نوع از عشق است (بهشتي، 1373: ص47).
  • بعضي از متفکرين، عشق را از منظر ديگري تقسيم کرده و حتي عشق انسان به انسان را در بعضي از اقسامش مثبت دانسته و خارج از مقوله‌ي شهوت معرفي نموده‌اند و آن را امري شريف و قابل احترام تلقي مي‌نمايند.

 «در مقابل اين افراد نيز، بعضي از افراد، عشق را چه از لحاظ مبدأ و چه از لحاظ کيفيت و چه از لحاظ هدف، جز حدّت و شدت غريزه‌ي جنسي نمي‌دانند. از نظر دسته اول، عشق تقسيماتي دارد كه يکي از اقسام آن عشق انسان به انسان است» (مطهري، 1368: ص73).

بنابراين، عشق هم به لحاظ منشاء و هم به لحاظ متعلق و هم به لحاظ سطح و ژرفا و کم و کيف و هم به لحاظ حالات، داراي تقسيمات مختلفي است. اگر نوع حالات عاشقانه را ملاک تقسيم‌بندي عشق قرار دهيم، روشن مي‌شود كه بعضي از عشق‌ها همانند عشق پروانه خاموشند و بعضي ديگر همسان عشق هزاردستان آتشفشاني، پرغوغا و پر از داستانند؛ بعضي از عشق‌ها در پي رنگ و هوس گذرا و موقتند و برخي ديگر که ريشه در حقيقت‌هاي ثابت‌تر و متعالي‌تر دارند، ثابت‌تر و پايدارتر مي‌باشند.

اگر ملاک تقسيم‌بندي عشق را اين پرسش قرار دهيم که آيا عشق به امر مادي و ظاهري تعلق گرفته يا به يک امر باطني و مجرد، مي‌توان اقسام ديگري نيز براي عشق بيان کرد؛ ولي اصلي‌‌ترين و مشهور‌ترين تقسيمي که براي عشق ارائه مي‌شود، به لحاظ حقيقي بودن يا مجازي بودن متعلق است؛ بنابراين عشق مجازي و عشق حقيقي از معروف‌‌ترين اقسام عشق است.

صدرالمتألهين شيرازي در باب اقسام عشق، ضمن تقسيم عشق به حقيقي و مجازي مي‌فرمايد: «عشق انساني بر سه قسم است: عشق اکبر، اوسط و اصغر. عشق اکبر اشتياق به لقاءالله و ميل به معرفت ذات، صفات و افعال اوست.» (ملاصدرا، بي‌تا: صص 189- 188) از نظر وي اين نوع عشق و اشتياق، در غير عارف پيدا نمي‌شود.

خواندنی ها


سلامت و بهداشت

روش ترک سیگار با لیمو

در روزگاری که تبلیغات بسیاری از طریق رسانه ها برای ترک سیگار انجام می شود یک راه حل طبیعی و بدون هیچ عوارضی می تواند باعث روحیه دادن و ترک کامل سیکار برای افراد سیگاری بسیار مفید باشد.

ادامه مطلب
سبک زندگی

نکاتی درباره ازدواج بین شما و همسرتان

ازدواج مهارت لازم دارد ، در مورد آن شکی نیست . قطعا ً زمان‌هایی وجود دارد که شما ممکن است بخواهید درباره همه جزئیات کوچک و یا موضوع همه دوستان خود صحبت کنید . یا حتی آن را در یک داستان خشن قرار دهد . اما پنج مثال از زمانی وجود دارد که شما باید در مورد آن تجدید نظر کنید و مسائل خود را بین همسر و خودتان حفظ کنید ...

ادامه مطلب
کتاب آشپزی

طرز تهیه کباب گوشت گوساله با سبزیجات

اگر علاقمند به غذاهای کبابی هستید در این بخش برای شما دستور طبخ کباب گوشت گوساله با سبزیجات را در نظر گرفته ایم.

ادامه مطلب
مد و استایل

معیار های انتخاب کفش عروس

همه ما در انتخاب یک کفش عروس وسواس خاصی را به خرج می دهیم و می خواهیم در مراسم عروسی بهترین و خاص ترین کفش عروس را بپوشیم تا هم از نظر زیبایی و هم از نظر راحتی انتخاب درستی را در کفش عروس داشته باشیم ، ما در این مطلب مجله عروسی معیار های انتخاب کفش عروس را با شما در میان می گذاریم ...

ادامه مطلب
ورزشی

مهم ترین نکات و فواید حرکات اسکوات برای بدنسازان

اسکوات یا اسکات در بدنسازی حرکاتی است که بعضی از ماهیچه های بدن را درگیر میکند و یکی از حرکت های اصلی ورزش وزنه برداری است و دارای دلایل مهم و توصیه های ضروری می باشد.

ادامه مطلب
سبک زندگی

سن ازدواج در ایران

سن ازدواج اولین مسأله ای است که در ازدواج مطرح می شود و می توان گفت که بهترین شرط ازدواج نیز می باشد. طبق قانون، سن ازدواج قبل از اصلاحیه اخیر 9 سال بوده، زیرا سن بلوغ، سن ازدواج تلقی شده است. اما به دلایلی که پیش از این ذکر شد ، قانونگذار، سن ازدواج را اصلاح کرده است .این اصلاحیه به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و سن ازدواج به سیزده سالگی ارتقا یافت و اگر دختری که به سیزده سالگی نرسیده است قصد ازدواج داشته باشد ،حتماً باید از دادگاه اجازه بگیرد .

ادامه مطلب
 آرایش و زیبایی

ماسکی که وز و خشکی مو را فوری رفع می کند

کسانی که موهای وز و خشک دارند برای درمان و رفع آن می توانند با مواد طبیعی و خانگی ماسک مو بسازند و با استفاده از آن ها موهای صاف و نرمی داشته باشند.

ادامه مطلب
مد و استایل

تاریخچه لباس عروس

ازدواج از خاص ترین وقایع زندگی هر فردی است. در این میان لباس عروس هم به نوبه خود جایگاه ویژه ای دارد. معمولا عروس ها به این روز اهمیت بیشتری نسبت به داماد میدهند و آن را بسیار مهم میدارند. همانگونه که تاریخ نشان میدهد زنان همواره سعی داشته اند لباسی برای عروسی داشته باشند که خاص باشد و حال و هوای شادی و نشاط را به خوبی منتقل کند و مهم تر از آن عروس را زیباتر و باشکوه تر نشان دهد.

ادامه مطلب
مذهبی

دلیل سکوت هنگام تلاوت قرآن چیست؟

کی از ادبهای تلاوت قرآن، گوش دادن و سکوت هنگام شنیدن آیات کلام الله است , دلیل سکوت هنگام تلاوت قرآن را از زبان آیت الله جوادی آملی بشنوید.

ادامه مطلب

سراسر وب

فرهنگ و هنر

بهترین فیلم‌ های آل پاچینو

وقتی حرف از آل پاچینو در میان باشد، اولین فیلمی که به خاطر می آوریم «پدرخوانده» است. «بوی خوش زن» ،«وکیل مدافع شیطان» و «بی خوابی» هم از جمله بهترین فیلم های آل پاچینو به شمار می‌آیند.

ادامه مطلب
کتاب آشپزی

طرز تهیه کباب ساتای مرغ

کباب ساتای مرغ ، غذایی استوایی با مرغ کبابی به همراه سس تند بادام زمینی است.

ادامه مطلب
مد و استایل

معنی انداختن انگشتر در هر انگشت دست

برای همه پیش آمده است که بداند که چه معنی می دهد وقتی انگشتری را در یک انگشت دست می اندازد و در واقع انگشتر در هر کدام از انگشتان دست چه معنی می دهد ، باید این را بدانید که انداختن انگشتر در هر کدام از انگشت های دست یک معنی خاصی می دهد که ما در این مطلب در مورد معنی انگشتر هر انگشت با شما صحبت خواهیم کرد ...

ادامه مطلب
 روانشناسی

ازدواج با فرزندان طلاق؛ آری یا خیر

دید غلطی درباره ازدواج با فرزندان طلاق در سطح جامعه وجود دارد که فرزندان طلاق را برای ازدواج نامناسب می‌دانند. فارغ از اینکه یک فرد، فرزند طلاق است یا خیر، بر پایه خصوصیات آن فرد، باید درباره ازدواج با او فکر کرد.

ادامه مطلب
دانش و فناوری

اختراع شگفت انگیز ژاپنی ها که جهان را زیر و رو می کند

اختراعات عجیب و شگفت انگیز کشور ژاپن بسیار فراوان و کم نظیر می باشد و می توان گفت اختراع های این کشور در دنیا حرف اول را می زند.

ادامه مطلب
سبک زندگی

آتلیه عروس

وقتی که نوبت به عروسی و مراسم ازدواج می رسد ما همیشه دنباله این هستیم که عروسی و ازدواج خود را تمام کمال به صورت عالی برگذار کنیم ، یکی از قسمت های مهم هر عروسی که عروس و داماد بهش توجه می کنند انتخاب آتلیه عروس خوب هستش تا بتوانند لحظات نابی که در مراسم عروسیشان رخ می دهد رو به تصویر بکشن و تا اخر عمر از بهترین خاطرات عروسی و ازدواجشان عکس های خیلی شیک و زیبایی به جا بزارن ...

ادامه مطلب
 آرایش و زیبایی

اسپری برنزه کننده

بسیاری از عروس‌ها و ساقدوش‌ها به عنوان بخشی از آماده‌سازی‌های زیبایی خود برای روز خاص خود ، اسپری برنزه را انتخاب می‌کنند . اگر می‌خواهید در مراسم عروسی یک درخشش در برابر نور خورشید داشته باشید ، از اسپری برنزه استفاده کنید تا مطمئن شوید که بیشتر شبیه سیندرلا به نظر می‌رسید تا کدوتنبل ، با ما باشید در ادامه مطلب ...

ادامه مطلب
دانش و فناوری

ترفند افزایش عمر باتری لپ تاپ تا 120 سال!

باتری لپ تاپ یکی از مهمترین اجزای آن است که حفظ و نگهداری از آن اهمیت زیادی دارد. طول عمر باتری نیز بستگی به نحوه نگهداری ما دارد. برخی از روشها می تواند باعث افزایش عمر آن شود.

ادامه مطلب
مد و استایل

رنگ سال در عروسی

وقتی نوبت به مراسم عروسی می‌رسد ، پالت رنگ شما نقش مهمی را بازی می‌کند ، و برای بسیاری از زوج‌ها که در مراسم عروسی قرار دارند ، یک اجبار است . پس اگر در این فکر هستید که چطور از رنگ سال در عروسی خود استفاده کنید ، به هیچ وجه استرس نداشته باشید . ما می‌خواهیم به شما کمک کنیم .

ادامه مطلب

مطالب جالب

مد و استایل

راهنمای نهایی برای عطر

در میان تمام جنبه‌های مهم روز ویژه عروسی ، عطر عروسی شما ممکن است به اندازه لباس ، دسته‌گل ، و یا محل عروسی مهم باشد . به خاطر فیزیولوژی ما ، هر بار که این بوی خاص را بعد از روز عروسی به تن می‌کنید ، به عنوان یک یادآوری از این که وقتی شما و نامزدتان به عنوان یکی از آن‌ها به هم ملحق شدید ، به شما یادآوری خواهد کرد . پس بدون دردسر بیشتر ، این راهنمای نهایی خود برای عطر عروس است ...

ادامه مطلب
کتاب آشپزی

شیرینی

یکی از قسمت های خوشمزه هر مراسم عروسی و تولد ، کیک عروسی ، کیک تولد ، شیرینی عروسی و شیرینی تولد می باشد که همه مردم فارغ از عروس و داماد خودشان را برای این قسمت آماده می کنند ، انتخاب یک کیک عروسی یا کیک تولد و شیرینی عروسی و تولد یکی از کارای مورد علاقه عروس و داماد ها می باشد که وبسایت بلاک مگ با راه اندازی بانک قنادی و شیرینی فروشی در این امر به شما کمک می کند ...

ادامه مطلب
 روانشناسی

بررسی روابط دوستی دختر و پسر از نظر روانشناسی

دوستی دختر و پسر هایی که هدف های غیر از ازدواج دارند پایدار نیستند و فقط باعث وابستگی و ایجاد مشکلات در زندگی هر دو طرف می شود.

ادامه مطلب
مذهبی

موسیقی دردین اسلام

پرسش حق ماست حق همه ی انسانها ست . خیلی طبیعی است که بپرسید :چرا موسیقی حرام است ؟که می پرسید ولی سئوال اشتباهی را مطرح می کنید .چون موسیقی حرام نیست بلکه (غنا)حرام است و تازه در همین هم شک و تردید و(اگر و اما )زیاد است . بسیاری از شما می پرسید :(غنا چرا حرام است ؟) بسیاری بیشتر می پرسند :میدانیم امام خمینی (ره) موسیقی را حلال اعلام کرده اند ولی نظر دقیق ایشان را برای ما بگویید ؟ پاسخ دادن به این همه پرسش مجالی فراخ و صفحاتی بسیار می طلبد و پژوهشی گسترده و فراگیر .من جنبه های مختلفی از موسیقی غربی .موسیقی شرقی .سازهای موسیقی و...را بررسی کرده ام و بحث (غنا)را هم در گفتگو با بسیاری از روحانیون مطرح کرده ام و علی الظاهر هنوز هم کم است.

ادامه مطلب
سایر

چیزهایی که ساقدوش‌ها نباید از آن شکایت کنند

اگر از بهترین دوست و یا برادر خود برای ایستادن در کنار آن‌ها به عنوان یک ساقدوش در یکی از بزرگ‌ترین روزهای زندگی شان پرسیده شده باشید, قبل از رسیدن این لحظه با شکوه , کارهای زیادی برای انجام دادن وجود دارد و زمانی که شما می‌گویید بله , برای همه آن‌ها امضا می‌کنید . ما در این مطلب چیزهایی که ساقدوش‌ها نباید از آن شکایت کنند را به شما می گوییم ...

ادامه مطلب
مد و استایل

راهنمای لباس عروس مناسب

یکی از مواردی که عروس خانم ها توجه خاصی به ان دارند انتخاب لباس عروس شیک و متناسب با اندامشان است ، ما در مجله عروسی راهنمایی ها لازمه برای انتخاب لباس عروسی مناسب و شیک را به شما ارائه می دهیم تا با توجه به سلیقه و ظاهر شما یک لباس عروس زیبا انتخاب کنید ...

ادامه مطلب
 روانشناسی

مشاوره قبل از ازدواج

امروزه با توجه به آمار روزافزون طلاق و مشکلات خانوادگی، بیش از پیش نیاز به مشاوره های قبل از ازدواج احساس میشود. مشاوره برای گرفتن جواب قطعی آری یا خیر در یک مورد ازدواج نیست؛ در واقع در هنگام آشنایی و تصمیم به ازدواج، خیلی از مسائل مهم توسط دختر و پسر نادیده گرقته میشود که باعث میشود ...

ادامه مطلب
 روانشناسی

عشق واقعی مردان چگونه است

زمانی که یک مرد عاشق می شود در ابراز علاق کردن به عشقش هیچی هراس یا ترسی ندارد و در همه حال دوست دارد عشق خود را خوشحال و سرحال بیاورد ، نشانه های زیادی وجود دارد تا بفهیمم یک مرد واقعا عاشق شده است و این عشق و احساسی که دارد واقعی است ، ما در این مطلب نشانه های عاشق شدن یک مرد را به شما می گوییم ...

ادامه مطلب
ورزشی

تمرینات 15 دقیقه ای مخصوص چربی سوز

در بین حرکات ورزشی دسته ای با تحت فشار قرار دادن بافت های چربی لاغری و کاهش وزن را سرعت می بخشند ، در ادامه این بخش به بهترین تمرینات چربی سوز و کاهش وزن اشاره خواهیم کرد.

ادامه مطلب